Tolkie is niet alleen een sociaal idee. Laaggeletterdheid kost organisaties namelijk veel meer tijd en geld dan vaak wordt gedacht. Bedenk bijvoorbeeld eens wat het kost als mails, werkinstructies en/of systemen niet goed begrepen worden. Want ja, ook binnen organisaties werken mensen die moeite hebben met taal. Ze zijn vaak onzichtbaar, maar er zijn merkbare gevolgen. Laaggeletterdheid is dus niet alleen een sociaal thema, maar ook een belangrijk organisatievraagstuk.

Het onzichtbare probleem op de werkvloer

Veel mensen denken bij laaggeletterdheid aan schooluitval, oudere generaties of mensen met een andere moedertaal. Maar laaggeletterdheid komt in alle sectoren en alle functies voor. Ook op kantoor, soms bij mensen die al jaren meedraaien. Je ziet het alleen niet, want ze zeggen het niet. Uit schaamte of angst om dom gevonden te worden. In plaats van om uitleg te vragen, hopen ze dat het later wel duidelijk wordt. Of ze vragen stilletjes een collega om hulp. Deze medewerkers functioneren vaak prima. Ze zijn loyaal, ervaren en gemotiveerd. Maar dat betekent niet dat alle communicatie ook daadwerkelijk wordt begrepen.

De gevolgen van onbegrip op de werkvloer

Op de werkvloer draait juist veel om communicatie: instructies, veiligheidsregels, mails, formulieren, systemen, updates. Als die communicatie niet wordt begrepen, heeft dat gevolgen. Bijvoorbeeld:

• Instructies worden verkeerd uitgevoerd
• Er worden fouten gemaakt die voorkomen hadden kunnen worden
• Veiligheidsregels worden niet goed nageleefd
• Collega’s moeten extra uitleg geven
• Processen lopen vertraging op

Dat kost tijd en geld, en het zorgt vaak voor frustratie bij de organisatie en de laaggeletterde. Daarom is laaggeletterdheid niet alleen individueel probleem, maar ook een probleem van organisaties en uiteindelijk de maatschappij.

De maatschappelijke kosten van laaggeletterdheid

In Nederland hebben 3,3 miljoen volwassenen moeite met lezen en schrijven, waarvan meer dan de helft gewoon werkt. En wat vaak wordt vergeten, is dat de impact van laaggeletterdheid niet bij de organisatie zelf stopt. Wanneer mensen structureel vastlopen op taal, dan:

• neemt de kans op stress en uitval toe;
• wordt duurzame inzetbaarheid lastiger;
• groeit de afstand tot digitale systemen;
• komen mensen sneller in aanraking met zorg of hulpverlening.

Dit zijn niet alleen kosten voor de organisaties. Deze kosten verschuiven uiteindelijk naar de maatschappij, bijvoorbeeld naar zorg, sociale voorzieningen en begeleidingstrajecten. Volgens verschillende onderzoeken kost laaggeletterdheid de Nederlandse samenleving meer dan honderden miljoenen euro’s per jaar. Laaggeletterdheid is hierdoor ook een maatschappelijk kostenpost.

Laaggeletterdheid zichtbaar maken

Een belangrijk deel van het probleem is dat laaggeletterdheid niet zichtbaar is. Mensen verbergen het en ontwikkelen strategieën om ermee om te gaan. Ze lezen vluchtig, vermijden bepaalde taken en zeggen liever niets. Voor een organisatie lijkt het dan alsof alles prima loopt, totdat fouten zich opstapelen, medewerkers afhaken of problemen pas zichtbaar worden als ze al groot zijn. Daarom is het zo belangrijk dat laaggeletterdheid juist wel zichtbaar wordt, want dan kun je mensen gericht helpen en communicatie voor hen begrijpelijk maken.

Wat kun je als organisatie doen?

Omdat niet elke laaggeletterde ‘nog’ niet durft toe te geven dat hij/zij laaggeletterd is, is het belangrijk dat je het als organisatie kunt herkennen. Want laaggeletterdheid kun je opmerken als je weet waar je op moet letten. We schreven hier een blog over: Hoe herken je laaggeletterdheid? Maar we hebben ook een interactieve workshop over laaggeletterdheid herkennen.

Organisaties kunnen indirect al verschil maken door met begrijpelijk taal aan de slag te gaan. Dit kan bijvoorbeeld door teksten te testen met gebruikers, door te schrijven in eenvoudige taal en door de ruimte te geven om vragen te stellen. Ook helpt het om leidinggevenden en HR bewust te maken van het probleem, zonder mensen te labelen of te stigmatiseren. Zo ontstaat een werkomgeving waarin medewerkers niet hoeven te verbergen dat iets onduidelijk is. Daarnaast is de Tolkie Leeshulp een eenvoudige manier om teksten automatisch begrijpelijk te maken. Dit soort kleine aanpassingen kunnen grote effecten hebben: minder fouten, minder vragen achteraf, meer zelfstandigheid en meer vertrouwen.

Laaggeletterdheid: sociaal en

Laaggeletterdheid wordt vaak gezien als een sociaal thema, en dat is het ook. Maar het is net zo goed een maatschappelijk vraagstuk en een kwestie van goed werkgeverschap. Wanneer medewerkers vastlopen op taal, heeft dat gevolgen voor productiviteit, werkdruk, fouten, verzuim en duurzame inzetbaarheid. Begrijpelijke communicatie kan dit voorkomen en vergroot de zelfstandigheid van medewerkers. En niet te vergeten: het draagt bij aan een inclusieve organisatiecultuur, waarin mensen niet hoeven te verbergen dat iets onduidelijk is. Daarom maken al veel organisaties, zoals de overheid, zorg en media, gebruik van Tolkie.

Ben je benieuwd wat Tolkie voor jouw organisatie kan betekenen? Neem dan eens contact op of plan een gratis demo in!