Vertaalfuncties bestaan al jarenlang. In de beginperiode waren ze vaak onnauwkeurig, denk aan de eerste versies van gratis tools zoals Google Translate. Inmiddels is dat wel anders en is vertaaltechnologie verbeterd. Veel mensen hebben bijvoorbeeld op vakantie weleens Google Lens gebruikt om een menukaart naar hun eigen taal te vertalen, zodat je binnen enkele seconden weet je wat je bestelt. Maar er zit een belangrijk verschil tussen een woord of tekst vertalen en het echt begrijpen. Dat verschil werd heel duidelijk in een gesprek met een jonge jongen uit Libanon.

Is een vertaling voldoende?

Een tijdje geleden sprak Laurens (medeoprichter van Tolkie) met een jongen uit Libanon. Hij woonde pas een paar maanden in Nederland, dus alles was nieuw voor hem. Een nieuw land, een nieuwe taal en een nieuw systeem. Ze raakten aan de praat over begrijpelijke taal, hoe kan het ook anders. Hij vertelde over de brieven die hij had ontvangen, onder andere een brief over huurtoeslag en een brief over zorgtoeslag. En alleen deze twee woorden, huurtoeslag en zorgtoeslag, zorgden al voor verwarring bij hem. Dus hij deed wat veel mensen doen: de woorden vertalen naar zijn moedertaal via een vertaalfunctie. Hij hoopte dat het duidelijker werd, maar dat gebeurde niet. “Het bleef abacadabra,” zei hij. Het vertaalde woord voor ‘huurtoeslag’ gaf hem bijvoorbeeld nog steeds geen idee wat het precies was. Is het een belasting? Een boete? Een verzekering? Een lening? Had hij er recht op? Moest hij iets doen?

Sommige woorden zijn meer dan woorden

Nederland heeft een uniek toeslagenstelsel. Begrippen als huurtoeslag en zorgtoeslag zijn geen losse termen, maar onderdelen van een ingewikkeld systeem met regels, voorwaarden en uitzonderingen. Een letterlijke vertaling zet het woord om in een andere taal, maar dit betekent niet dat iemand gelijk het systeem erachter ook kent. Sommige woorden bestaan misschien niet eens in een ander land. Dus je kunt een woord wel vertalen, maar hoe vertaal je de het systeem erachter? Hoe vertaal een regeling, een overheidsstructuur of iets wat in het land van herkomst misschien helemaal niet bestaat? Voor iemand die nieuw is in Nederland, maakt dat een wereld van verschil. Want als je niet begrijpt wat een begrip betekent, weet je ook niet of het belangrijk voor je is. En ook niet of je ergens recht op hebt of dat je misschien actie moet ondernemen. En dat kan bij overheidscommunicatie soms grote gevolgen hebben.

Een begrijpelijke vertaling met uitleg

Het gesprek met de jongen uit Libanon maakte weer duidelijk waarom vertalen alleen niet voldoende is. Begrijpelijkheid vraagt om meer dan een letterlijke vertaling naar iemands moedertaal. Het vraagt om context, toelichting en natuurlijk om eenvoud. Daarom is de Tolkie Leeshulp ook meer dan een vertaling en meer dan een voorleesfunctie. Dit betekent dat wanneer iemand op een moeilijk woord klikt, diegene niet alleen een vertaling te zien krijgt, maar ook een duidelijke uitleg in eenvoudige taal. En die vertaling plus uitleg is mogelijk in tientallen talen. Zo kan iemand bijvoorbeeld in begrijpelijk Arabisch, Turks of Engels lezen wat huurtoeslag is, voor wie het bedoeld is en waarom het relevant kan zijn. Zo haken mensen niet af bij één onbegrijpelijk begrip, maar kunnen ze met meer vertrouwen verder lezen. Ook de rest van de klantreis wordt hierdoor beter, omdat ze begrippen echt snappen.

Meedoen begint met begrijpen

Naar een nieuw land verhuizen is vaak al overweldigend genoeg. Je moet alles opnieuw uitvinden en dan ook nog eens in een nieuwe taal. Als je dan wordt geconfronteerd met ingewikkelde brieven en onbekende begrippen, wordt meedoen ineens een stuk lastiger. De meeste mensen willen wel meedoen, regels volgen en gebruikmaken van regelingen waar ze recht op hebben. Maar als informatie onduidelijk blijft, zelfs na vertaling, ontstaat er onbegrip, twijfel en uitstel.

En het gaat verder dan één moeilijk woord op een pagina. Als iemand begrijpt wat een begrip betekent, kan hij of zij de rest van de informatie vaak beter plaatsen. Want als je het begrip huurtoeslag niet snapt, hoe kun je dan de rest van de brief hierover begrijpen? Als we communicatie echt toegankelijk willen maken, moeten we verder kijken dan alleen een vertaling. We moeten ervoor zorgen dat mensen niet alleen kunnen lezen wat er staat, maar ook begrijpen wat het voor hen betekent.

Benieuwd hoe je jouw communicatie niet alleen vertaalt maar ook begrijpelijk maakt? Neem dan eens contact met ons op of plan een gratis demo in. Zo zie je direct hoe de Tolkie Leeshulp in de praktijk werkt.