Lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden: het zijn allemaal basisvaardigheden die bepalen of iemand kan meedoen in de samenleving. Toch hebben in Nederland nog steeds miljoenen mensen moeite met deze vaardigheden. Daarom werkt het kabinet aan een nieuw leer- en groeiplan om deze basisvaardigheden op latere leeftijd alsnog te leren. Een mooie en belangrijke stap! Maar er is ook nog een andere kant van het verhaal. Want niet alleen burgers moeten leren lezen en schrijven, ook de overheid moet beter gaan communiceren. In het coalitieakkoord schrijft het kabinet dat begrijpelijke overheidscommunicatie een recht moet worden. We vertellen je meer over over deze ontwikkelingen.

Miljoenen volwassenen hebben moeite met basisvaardigheden

In Nederland hebben ongeveer drie miljoen volwassenen moeite met basisvaardigheden zoals lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden. En dat heeft grote gevolgen: het is onder andere moeilijker om werk te vinden, om gezond te leven of om mee te doen in de samenleving. Maar denk ook aan gevolgen als schulden of medische fouten door het niet goed begrijpen van informatie. Staatssecretaris Judith Tielen komt daarom met een leer- en groeiplan om deze vaardigheden bij volwassenen te versterken. Ze wil voor dit plan samenwerken met gemeenten, onderwijsinstellingen, bibliotheken, maatschappelijke organisaties en ervaringsdeskundigen, zodat ze zoveel mogelijk mensen kunnen bereiken. Het doel: een passend leeraanbod bieden en een doorlopende leerlijn creëren voor wie zijn basisvaardigheden wil verbeteren.

Ervaringsdeskundigen aan het woord

Wat sterk is aan het nieuwe leer- en groeiplan, is dat er niet alleen over laaggeletterden wordt gesproken, maar ook met hen. Bewindvoerders en Kamerleden gingen met samen met Stichting ABC en Stichting Lezen en Schrijven in gesprek met volwassenen die zelf moeite hebben gehad met de basisvaardigheden. Zij kunnen namelijk precies vertellen waar ze in het dagelijks leven tegenaan liepen en wat hen heeft geholpen om de vaardigheden te leren. Een mooi voorbeeld daarvan is het verhaal van Anita.

Daarnaast mogen de ervaringsdeskundigen ook meedenken met het leer- en groeiplan. En dat is enorm waardevol! Zij weten ten slotte vaak het beste waar het misgaat en wat er nodig is om informatie begrijpelijker te maken. Daarom werken we bij Tolkie ook altijd samen met mensen die moeite hebben met lezen en schrijven. We luisteren naar wat zij lastig vinden, laten hen meedenken over nieuwe functies en vragen hen om deze te testen. Hun feedback helpt ons om oplossingen te ontwikkelen die niet alleen technisch werken, maar ook echt aansluiten bij de praktijk.

Begrijpelijke overheidscommunicatie als recht

Maar er zit ook een andere kant aan dit verhaal, want ook de overheid heeft een verantwoordelijke rol. Mensen die moeite hebben met lezen of schrijven, lopen vaak vast bij de overheid. Hun brieven, formulieren en websites zijn vaak te ingewikkeld. En dat is niet alleen een praktisch probleem. Het gaat hier ook om een stukje rechtvaardigheid. Want als je niet begrijpt wat de overheid van je vraagt, kun je je rechten moeilijk uitoefenen. Daarom heeft begrijpelijke overheidscommunicatie een plek gekregen in het coalitieakkoord. Als het aan het nieuwe kabinet ligt, wordt begrijpelijke overheidstaal een recht. Het plan is om dit op te nemen in wetgeving rond de waarborgfunctie van de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Daarmee wordt duidelijker vastgelegd wat burgers van de overheid mogen verwachten, zoals: duidelijke uitleg, begrijpelijke brieven en toegankelijke informatie.

De verantwoordelijkheid van de overheid

Dit is een belangrijke verandering voor de manier waarop de overheid communiceert. Als begrijpelijke taal een recht wordt, mogen burgers verwachten dat overheden hun communicatie begrijpelijk maken en kunnen ze stappen zetten als dit niet gebeurt. Het vraagt van organisaties dat ze niet alleen kijken naar wat juridisch klopt, maar ook naar wat mensen begrijpen. Een belangrijke verschuiving die een hoop van organisaties zal vragen, denk aan het herschrijven van brieven en formulieren, het testen van communicatie met gebruikers en het uitleggen van complexe begrippen in duidelijke taal. Begrijpelijkheid is daardoor geen ‘nice-to-have’ meer, maar een vast onderdeel van hoe overheidscommunicatie gemaakt wordt.

Samen bouwen aan een toegankelijke samenleving

Het leer- en groeiplan voor basisvaardigheden en het recht op begrijpelijke overheidscommunicatie zijn twee ontwikkelingen die elkaar versterken. Aan de ene kant wordt er geïnvesteerd in het verbeteren van basisvaardigheden, zodat mensen op latere leeftijd alsnog de kans krijgen om te leren lezen en schrijven. Hierdoor worden ze zelfstandiger en kunnen ze makkelijker en met meer zelfvertrouwen hun weg vinden in de samenleving. Aan de andere kant hebben overheden en organisaties de verantwoordelijkheid om informatie duidelijk en toegankelijk te maken. Want zelfs iemand die goed kan lezen, kan vastlopen in ingewikkelde brieven, juridische formuleringen of onbekende begrippen. En dan heb je nog de Tolkie Leeshulp: de oplossing die beide kanten helpt. De Tolkie Leeshulp helpt laaggeletterden om teksten beter te begrijpen en helpt organisaties om hun communicatie begrijpelijker en toegankelijker te maken. Zo werken beide kanten samen aan een samenleving waarin iedereen kan meedoen.

Wil je weten hoe de Tolkie Leeshulp jouw communicatie begrijpelijk maakt? Neem dan eens contact met ons op of plan een gratis demo in.