“Het is zo vervelend dat zoveel mensen in Amsterdam geen Nederlands spreken.” Of: “Het probleem is laaggeletterdheid.” Discussies over taal gaan vaak dezelfde kant op. Mensen die de Nederlandse taal niet goed beheersen, integreren moeilijker en hebben moeite om mee te komen in de maatschappij. Ook laaggeletterdheid wordt regelmatig gezien als een probleem van de persoon. Zij begrijpen de informatie niet, zij spreken de taal niet goed genoeg, dus zij moeten zich maar aanpassen.

Natuurlijk speelt taalvaardigheid een grote rol in het meedoen in de maatschappij. Want als je moeite hebt met lezen en schrijven, loop je sneller vast. Maar is het écht zo zwart-wit? Ligt het probleem echt bij de anderstalige en laaggeletterde of ook bij onze manier van communiceren?

Engels in Amsterdam: werken we er zelf aan mee?

Veel mensen vinden het vervelend dat er in grote steden zoals Amsterdam steeds meer Engels wordt gesproken. In winkels, horeca en zelfs op straat lijkt Engels soms bijna de standaard geworden. Maar Parool-lezer Max Slagboom maakte daarin een goed punt: werken we daar eigenlijk niet zelf aan mee? Want hoe vaak schakelen we automatisch over op Engels zodra iemand gebrekkig Nederlands praat, een accent heeft of even naar woorden zoekt? Vaak goed bedoeld, om te helpen of omdat het sneller gaat. Maar tegelijkertijd geven we iemand daarmee ook minder kans om Nederlands te oefenen. En blijkbaar vinden anderstaligen dat ook irritant aan ons.

En is onze communicatie ook niet te moeilijk?

Daarnaast kunnen we onszelf ook de vraag stellen: hoe toegankelijk maken wij onze maatschappij eigenlijk voor mensen die de taal nog niet volledig beheersen? Overheidsbrieven staan vaak nog vol moeilijke woorden, processen verlopen steeds vaker digitaal en websites vragen behoorlijk wat digitale vaardigheden. Zelfs voor mensen die goed Nederlands spreken is dat soms al ingewikkeld. En misschien zit daar ook een deel van het probleem. Want hoe realistisch is het om te verwachten dat laaggeletterden of mensen die de taal nog leren direct meekomen in systemen waar veel Nederlanders zelf al moeite mee hebben?

Het ligt niet alleen aan taalvaardigheid

We verwachten dat mensen die hier wonen of werken de Nederlandse taal leren en goed meekomen in de maatschappij. En dat is ook best logisch. Taal speelt een enorme rol in het dagelijks leven. Het helpt je om werk te vinden, gesprekken te voeren, informatie te begrijpen en je onderdeel te voelen van de samenleving. Tegelijkertijd maken we het mensen niet altijd makkelijk. Natuurlijk hebben mensen zelf een verantwoordelijkheid om Nederlands te leren, maar misschien ligt het probleem niet volledig bij anderstaligen of laaggeletterden alleen. Want als iemand moeilijke communicatie krijgt, vastloopt in systemen en nauwelijks de kans krijgt om Nederlands te oefenen, creëren we dan niet deels zelf de afstand waar we later kritiek op hebben?

Begrijpelijke communicatie helpt iedereen

Misschien moeten we daarom minder denken in “zij moeten zich aanpassen” en meer kijken naar hoe we communicatie toegankelijker kunnen maken. Begrijpelijke taal helpt namelijk niet alleen anderstaligen of laaggeletterden, het helpt eigenlijk iedereen. Duidelijke uitleg, simpele woorden en heldere stappen zorgen voor minder frustratie en meer zelfstandigheid. En soms zit dat ook in kleine dingen. Iemand net iets meer tijd geven om bijvoorbeeld iets te lezen of Nederlands te spreken in plaats van direct Engels terugpraten.

Daarnaast kunnen hulpmiddelen zoals de Tolkie Leeshulp helpen om ingewikkelde informatie begrijpelijker te maken. Zo krijgen mensen meer grip op teksten, formulieren en digitale communicatie, zonder dat ze direct afhaken. Want uiteindelijk wil iedereen hetzelfde: begrijpen wat er bedoeld wordt en mee kunnen doen in de maatschappij. Misschien begint dat niet alleen bij beter Nederlands leren, maar ook bij iets meer geduld, duidelijkheid en ruimte om te oefenen.

Benieuwd hoe de Tolkie Leeshulp jouw organisatie kan helpen? Neem dan contact met ons op of plan een gratis demo in!