Hoe zorg je ervoor dat iedereen zich welkom voelt? Niet alleen mensen die perfect Nederlands spreken, maar ook nieuwkomers, laaggeletterden, senioren en mensen die zich zelden herkennen in culturele communicatie? Voor Laura Vargas begint inclusieve communicatie bij één simpel gevoel: mensen moeten kunnen voelen dat ze erbij horen. Laura werkt als publieksmedewerker communicatie bij MerksemDok, een sociaal-culturele ontmoetingsplek in Antwerpen waar ontmoeting, participatie en toegankelijkheid centraal staan. Geen klassiek cultuurhuis met afstandelijke balies of ingewikkelde brochures, maar een open plek waar buurtbewoners binnenlopen voor workshops, cultuur, gesprekken of gewoon een beetje houvast. Soms komen mensen voor een activiteit, soms omdat ze even niet weten waar ze terechtkunnen. “Veel nieuwkomers weten soms niet waar ze naartoe moeten,” vertelt Laura. “Dan stappen ze gewoon bij ons binnen omdat ze weten dat wij openstaan voor iedereen. Wij helpen hen verder of verwijzen hen door.” Die laagdrempeligheid vormt de basis van haar werk, niet alleen in persoonlijk contact maar ook in de manier waarop MerksemDok communiceert.
Begrijpelijke taal is geen detail
Binnen het team is Laura vaak degene die teksten nog eens kritisch bekijkt voordat ze online komen of gedrukt worden. Niet alleen op spelling of stijl, maar vooral op begrijpelijkheid. Zijn de zinnen niet te lang? Zijn moeilijke woorden echt nodig? Begrijpt iemand die nog maar net Nederlands leert deze boodschap ook? Volgens haar draait inclusieve communicatie soms gewoon om een eerlijke keuze maken. “Wil je een tekst die heel elegant geschreven is? Of wil je dat mensen hem écht begrijpen?” Daarom kiest ze bewust voor korte zinnen, duidelijke woorden en een overzichtelijke structuur. Grote blokken tekst probeert ze zoveel mogelijk te vermijden. Belangrijke informatie wordt opgesplitst en ondersteund met pictogrammen, vetgedrukte woorden of symbolen. Samen met Ligo werkte MerksemDok ook aan een toegankelijker programmaboekje voor anderstaligen en laaggeletterde bezoekers. Niet alleen de inhoud werd aangepast, maar ook de vormgeving. Denk aan meer witruimte, duidelijke typografie en herkenbare symbolen. Kleine details misschien, maar volgens Laura maken juist die dingen een groot verschil.
Waarom WhatsApp vaak beter werkt dan e-mail
Wat tijdens het gesprek duidelijk wordt, is dat inclusieve communicatie ook betekent dat je kijkt naar waar mensen zich écht bevinden. En dat blijkt lang niet altijd in een mailbox te zijn. “Veel mensen hebben geen e-mail,” zegt Laura lachend. “Maar WhatsApp? Dat heeft bijna iedereen.” Daarom werkt MerksemDok met verschillende WhatsApp-groepen voor uiteenlopende doelgroepen, zoals ouders, nieuwkomers of vaste bezoekers van activiteiten. In die berichten houdt Laura de communicatie bewust kort en visueel. Emoji’s, foto’s en soms zelfs voiceberichten maken de informatie toegankelijker voor mensen die moeite hebben met lezen of schrijven. Een muziekemoji bij een concert of sterretjes bij een avondactiviteit lijkt misschien klein, maar helpt mensen meteen begrijpen waar het over gaat. “Mensen herkennen sneller wat belangrijk is,” legt ze uit. “Dat verlaagt echt de drempel.”
ChatGPT als slimme assistent
Ook technologie zet Laura bewust in om toegankelijker te communiceren. Ze gebruikt regelmatig OpenAI’s ChatGPT als hulpmiddel om teksten eenvoudiger en duidelijker te maken. Ondertussen heeft ze de tool zelfs een beetje “opgevoed” in de stijl van MerksemDok. “Ik heb ChatGPT geleerd hoe wij communiceren,” vertelt ze met een glimlach. “Korte zinnen, eenvoudige woorden, actieve taal en vooral geen moeilijke paragrafen.” Bij bijvoorbeeld Instagramcaptions geeft ze heel gerichte instructies mee: schrijf op B1-niveau, gebruik emoji’s en houd het kort. De uiteindelijke tekst past ze altijd zelf nog aan, maar het helpt haar sneller toegankelijke communicatie te maken zonder telkens opnieuw van nul te moeten beginnen.
Jezelf herkennen maakt een wereld van verschil
Toch gaat inclusieve communicatie volgens Laura over meer dan alleen taal. Ook beeldvorming speelt een enorme rol. In affiches, brochures en online visuals probeert MerksemDok bewust verschillende mensen zichtbaar te maken: ouderen, kinderen, mensen met diverse achtergronden, vrouwen met een hoofddoek en LGBTQIA+-personen. “Als je alleen perfecte witte gezinnen in een brochure ziet, denk je automatisch: dit is niet voor mij,” zegt ze. “Maar zodra je iemand ziet die op jou lijkt, voel je sneller dat je welkom bent.” Dat gevoel van herkenning is volgens haar ontzettend belangrijk. Mensen hoeven niet letterlijk uitgesloten te worden om zich toch buitengesloten te voelen. Soms zit exclusie juist in wat je níét toont.
Communicatie die mensen echt welkom laat voelen
Wat vooral blijft hangen na het gesprek met Laura, is hoe menselijk haar visie op communicatie is. Ze spreekt niet over “doelgroepen” alsof het abstracte categorieën zijn, maar over echte mensen met verschillende achtergronden, noden en manieren van communiceren. Volgens haar draait inclusieve communicatie niet om dingen kinderachtig simpel maken. Het gaat erom dat mensen informatie op een comfortabele manier kunnen begrijpen, zonder drempels of schaamte. “Je behandelt mensen niet alsof ze dom zijn,” zegt ze. “Je probeert gewoon duidelijk te communiceren.” En misschien is dat uiteindelijk precies waar inclusie om draait: mensen niet alleen informeren, maar hen ook het gevoel geven dat ze welkom zijn nog vóór ze binnenstappen.
Benieuwd hoe begrijpelijk jouw webteksten zijn? En hoe je ze met 1 simpele knop leesbaar maakt? Neem dan eens contact met ons of plan vrijblijvend een gratis demo in.
