In een wereld waarin informatie overal is van brieven van de overheid tot etiketten in de supermarkt gaan we er vaak vanuit dat iedereen deze informatie moeiteloos begrijpt. Maar dat is lang niet voor iedereen vanzelfsprekend. Voor mensen die moeite hebben met lezen en schrijven kan dagelijkse communicatie een flinke uitdaging zijn. Dicky Gingnagel weet daar alles van. Als taalambassadeur en ervaringsdeskundige zet hij zich in voor begrijpelijke communicatie.

Een persoonlijke kijk op laaggeletterdheid

Dicky komt uit Amsterdam en werkt twee dagen per week bij Pharos. Daar test hij apps en helpt hij met het controleren van brieven, zodat deze door iedereen begrepen kunnen worden, ook door mensen die moeite hebben met lezen. Hij is dankbaar voor die kans: niet alleen omdat hij kan werken, maar ook omdat hij zich blijft ontwikkelen. Toch is lezen voor hem niet vanzelfsprekend. Hij moet teksten vaak meerdere keren doorlezen om ze te begrijpen. Officiële brieven, bijvoorbeeld van de gemeente of uit de zorg, zijn vaak ingewikkeld en onduidelijk. Soms vraagt hij hulp aan zijn zus, maar het liefst probeert hij het eerst zelf. Zelfstandigheid is voor hem belangrijk.

Wat maakt een tekst begrijpelijk?

Volgens Dicky begint begrijpelijke communicatie bij duidelijke keuzes. Korte zinnen, een heldere structuur en bullet points in plaats van lange lappen tekst maken al een groot verschil. Ook helpt het als de belangrijkste boodschap bovenaan staat, er gebruik wordt gemaakt van plaatjes of icoontjes en er voldoende witruimte is. Als alles aan elkaar geschreven is, raak je volgens hem snel de draad kwijt. Maar wanneer een tekst overzichtelijk is, wordt de inhoud veel sneller duidelijk.

De supermarkt als struikelblok

Niet alleen brieven zijn lastig. Ook boodschappen doen kan ingewikkeld zijn. Etiketten zijn vaak klein gedrukt en staan vol moeilijke termen. Veel mensen begrijpen voedingswaarden niet goed en raken in de war van labels zoals de Nutri-score. Dicky liep hier zelf ook tegenaan. Dankzij begeleiding van een diëtist, die zelfs meeging naar de supermarkt, leerde hij waar hij op moest letten. Die praktische aanpak werkte voor hem veel beter dan folders of theorie.

Oplossingen als Tolkie

Er zijn steeds meer apps die kunnen helpen, bijvoorbeeld door producten te scannen of teksten te vereenvoudigen. Toch ziet Dicky Gingnagel dat deze apps vaak te veel informatie geven en daardoor juist verwarrend zijn. Hij heeft liever korte uitleg en duidelijke conclusies, zoals “goed” of “niet goed”. Ook denkt hij mee over digitale oplossingen, zoals een functie die teksten samenvat in bullet points. Over tools zoals Tolkie is hij positief, omdat ze helpen om informatie begrijpelijker te maken en mensen ondersteunen bij het lezen. Verder vindt hij het belangrijk dat zulke hulpmiddelen het lezen niet volledig overnemen. Volgens hem moet je zelf blijven oefenen, anders leer je het niet meer en ga je juist achteruit. In het verleden heeft Dicky daarom ook meegekeken bij gebruikerstesten van Tolkie, waarbij hij vanuit zijn eigen ervaring feedback gaf om de tool beter en duidelijker te maken voor de doelgroep.

Schaamte en verandering

Vroeger was er volgens Dicky Gingnagel weinig aandacht voor laaggeletterdheid. Hij vertelt dat er jaren geleden nauwelijks media-aandacht voor was en dat veel mensen zich ervoor schaamden en er niet over spraken. Sinds Laurentien van Oranje de Stichting Lezen & Schrijven heeft opgericht, is daar verandering in gekomen. Er is steeds meer media-aandacht en daardoor groeit het bewustzijn. Dat geeft mensen het gevoel dat het “niet raar” is, waardoor ze zich minder alleen voelen. Volgens Dicky zorgt dit ervoor dat steeds meer mensen erover durven te praten en hun verhaal delen, al blijft schaamte voor sommigen nog steeds een drempel.

Een groeiend probleem

Wat zorgwekkend is, is dat het aantal laaggeletterden blijft stijgen. Waar het eerst rond de 2,5 miljoen lag, gaat het nu richting de 3 miljoen. Volgens Dicky komt dat doordat er minder wordt gelezen en er steeds meer nadruk ligt op digitale middelen. Hij wijst naar Denemarken, waar ze juist weer teruggaan naar de basis: lezen en schrijven op papier. Een ontwikkeling waar Nederland volgens hem van kan leren.

De zorg kan beter

In de zorg liep Dicky zelf tegen problemen aan. Formulieren waren moeilijk in te vullen en uitleg ontbrak. Zonder hulp van zijn zus had hij zijn medische traject, waaronder een maagverkleining, misschien niet eens kunnen doorlopen. Volgens hem kunnen zorginstellingen veel verbeteren door actief te vragen of iemand hulp nodig heeft, hulp aan te bieden in een privéruimte en rekening te houden met schaamte. Duidelijke en begrijpelijke uitleg is hierbij essentieel.

Groeien in zelfvertrouwen

Door de jaren heen is Dicky enorm gegroeid. Hij ging terug naar school, leerde open te zijn over zijn situatie en ziet zijn eigen vooruitgang. Zelf dingen kunnen lezen en invullen geeft hem vertrouwen en zelfstandigheid. Zijn werk als taalambassadeur sluit daar goed op aan. Hij helpt organisaties om communicatie te verbeteren, geeft feedback op teksten en denkt mee over oplossingen. Daarmee maakt hij niet alleen zijn eigen leven makkelijker, maar ook dat van miljoenen anderen.

Ben je benieuwd wat Tolkie voor jouw organisatie kan betekenen? Neem dan eens contact op of plan een gratis demo in!