Soms begrijp je pas echt wat een laaggeletterde ervaart als je hun verhalen hoort. Dit schreven we al eens in onze blog over ‘de beste podcasts over laaggeletterdheid‘. Maar de verhalen van laaggeletterden kun je niet alleen horen, je kunt ze ook zien in allerlei series, films en documentaires. We hebben een aantal films en documentaires op een rij gezet die zichtbaar maken wat vaak verborgen blijft. Ze laten zien wat het betekent om laaggeletterd te zijn en hoe groot de impact is op iemands dagelijks leven.

Frans Bauer – Leven Zonder Letters

Een van de meest bekende en persoonlijke verhalen komt van Frans Bauer. Hij groeide op met ouders die niet konden lezen en schrijven, iets wat de familie lange tijd verborgen hield uit schaamte. In zijn jeugd moest hij bijvoorbeeld menukaarten voorlezen en hielp hij zijn ouders met het begrijpen van brieven. Dit lijken kleine momenten, maar ze laten zien hoe laaggeletterdheid doorwerkt in het dagelijks leven en binnen een gezin. Frans nam als kind een rol aan die niet voor ieder kind vanzelfsprekend is.

Inmiddels praat Frans open over zijn laaggeletterde ouder en zet hij zijn persoonlijke ervaring in om anderen te helpen. Hij is onder andere ambassadeur van Stichting Lezen en Schrijven en hij maakte het programma Leven Zonder Letters (AVROTROS). In dit programma volgt hij 12 mensen met laaggeletterdheid en helpt hij ze hun grootste onzekerheid aan te gaan, zodat ze hun dromen (die ze hadden opgegeven) waar kunnen maken. Echt aan aanrader om deze serie eens te bekijken.

Duidelijke Taal – KRO-NCRV

In de docuserie Duidelijke Taal (2023) van KRO-NCRV volgt Loes Luca mensen die moeite hebben met lezen en schrijven. Dit doen ze in de Rotterdamse wijk waar ze zelf woont, omdat een derde van haar buurtgenoten moeite heeft met lezen en schrijven. In de serie gaat ze met hen in gesprek en loopt ze met hen mee in hun dagelijks leven. De serie laat goed zien wat laaggeletterdheid in de praktijk betekent. Hoe spannend het bijvoorbeeld is om een brief te openen, hoe lastig het is om werk te vinden of te behouden, hoeveel invloed het heeft op je gezondheid en hoe snel geldproblemen ontstaan als je informatie niet goed begrijpt. Doordat je in de serie zo dichtbij komt, kijk je niet alleen naar de verhalen, maar voel je ze ook echt.

The Truth About Reading

De documentaire The Truth About Reading (2024), geregisseerd door Nick Nanton, onderzoekt analfabetisme in Amerika. In de documentaire volg je onder andere mensen die pas op latere leeftijd hebben leren lezen en zie je hoe dat hun leven jarenlang heeft beïnvloed. Naast de persoonlijke verhalen, worden er ook vragen gesteld. Hoe kan het dat zoveel mensen moeite hebben met lezen? En wat is er nodig om dat te veranderen? Experts en ervaringsdeskundigen delen inzichten en mogelijke oplossingen, met als doel: een toekomst waarin iedereen goed kan lezen.

Verlegen om woorden

Verlegen om woorden (2015) is een Nederlandse documentaire van Ingeborg Jansen die mensen volgt die de strijd aangaan met laaggeletterdheid. De documentaire laat zien hoe het mensen in het dagelijks leven omgaan met taal, welke uitdagingen dat oplevert en welke stappen mensen zetten om te leren lezen en schrijven. Ook in deze documentaire staan de persoonlijke verhalen van mensen centraal.

Letters die dansen

De documentaire Letters die dansen (2025), van de Groningse filmmaker Rianne Aalbers, volgt drie volwassenen in de provincie Groningen die moeite hebben met lezen en schrijven. Het is een korte documentaire van 24 minuten waarin je de dagelijkse uitdagingen en onzekerheden van de Groningers ziet, maar ook de moed die ze tonen om stappen te zetten. Ze krijgen bijvoorbeeld hulp van het Taalhuis in het leren omgaan met de dagelijkse onzekerheden.

Dislecksia: The Movie

Hoewel deze documentaire zich richt op dyslexie, raakt hij wel de kern van wat lezen moeilijk kan maken. In Dislecksia: The Movie (2012) zie je hoe regisseur Harvey Hubbell V, die zelf dyslectisch is, reflecteert op zijn eigen ervaringen. hij onderzoekt hoe de hersenen informatie verwerken en spreekt met experts en andere dyslectici. Zijn overtuiging is: dyslexie is een leerprobleem, geen handicap. 

Waarom zou je kijken?

Weten wat laaggeletterdheid is één ding, maar het zien en voelen maakt het anders. Je maakt de verhalen van dichtbij mee, je begrijpt de uitdagingen beter en je voelt de impact die het heeft op het dagelijks leven. Dit helpt enorm om je beter in te leven, signalen van laaggeletterdheid sneller te herkennen en bewuster te kijken naar je eigen communicatie. Of je nu werkt bij een gemeente, in de zorg of bij een andere organisatie: deze films en documentaires geven je een waardevolle en belangrijke inkijk in de wereld van laaggeletterdheid. Want hoe beter je begrijpt wat laaggeletterden ervaren, hoe beter je hen kunt ondersteunen.

Benieuwd hoe je direct begrijpelijker kunt communiceren? Neem dan contact met ons op of boek bijvoorbeeld onze workshop ‘laaggeletterdheid herkennen en aanpakken‘.